Bologna Süreci Nedir?

 

Bologna Süreci Nedir?

 

Bologna süreci “Avrupa Yükseköğretim Alanı” oluşturmayı amaçlayan ve günümüzde 48 ülkenin bağlılık taahhüdünde bulunduğu bir reform sürecidir.  1998 yılından bu yana sürece dâhil olan ülke sayısı sürekli artmış ve üye ülke eğitim sorumluları ortak bildirilere imza atmışlardır. Süreç katılan her ülkenin özgür iradesini kullanabilmesi üzerine kurulan bir oluşumdur. Diğer bir deyişle katılımcı ülkeler Bologna Süreci’nin öngördüğü hedefleri kabul edip etmeme hakkına sahiptirler.

 

Bologna Süreci’nin Temel Hedefleri Nelerdir?

 

Bologna Süreci’nin hedeflediği Avrupa Yükseköğretim Alanı içersinde üye ülke vatandaşları yükseköğrenim görmek veya çalışmak için Avrupa’da serbestçe dolaşabileceklerdir. Bununla birlikte tüm dünyada gerek yükseköğretim eğitimi almak gerekse çalışmak açısından Avrupa cazip hale getirilmek istenmektedir.

 

Bologna Süreci’nde Hangi Yol İzlenilir?

 

Bologna Süreci’nde hedeflere giden yol üye ülkelerin yükseköğretim sistemlerini uyumlaştırmaktan geçmektedir. Fakat bu çeşitliliği azaltmama ve birlik içerisinde denge kurma esasına dayanır. Temel amaç yükseköğretim kurumlarının kendine özgü farklılıklarını koruyarak birbirleriyle karşılaştırılabilir olması ve uyumlu hale getirilmesidir.

 

Bologna Süreci Ne Zaman ve Nasıl Başladı?

 

Bologna Süreci’nin temelleri Fransa, İtalya, Almanya ve İngiltere Eğitim Bakanlarınca “Sorbonne Bildirisi” ile 1998 yılında atılmıştır. Böylece Avrupa’da ilk defa “Avrupa Yükseköğrenim Alanı” belirleme fikri ortaya çıkmıştır. Bologna süreci resmi olaraksa 1999 yılında 29 Avrupa ülkesinin Yükseköğretimden sorumlu bakanlarının “Bologna Bildirisi”ne imza atmalarıyla başlamıştır.

 

Bologna Süreci’nin Başlangıçtaki Hedefleri Nelerdir?

 

Bologna Süreci’nin temel hedeflerinden ilk altısı Bologna Bildirisi’nde (1999) ilan edilmiştir. Bunlar;

1-) Kolay anlaşılır ve birbirleriyle karşılaştırılabilir yükseköğretim öğrenim çıktıları oluşturmak (Bu amaç doğrultusunda “Diploma Eki” uygulaması geliştirilmiştir.)

2-) Yükseköğretimde “Lisans” ve “Yüksek Lisans” olmak üzere iki aşamalı derece sistemine geçmek

3-) Avrupa Kredi Transfer Sistemini (European Credit Transfer System, ECTS) uygulamak

4-) Öğrencilerin ve öğretim görevlilerinin hareketliliğini sağlamak ve bu uygulamaları yaygınlaştırmak

5-) Yükseköğretimde kalite güvencesi sistemleri ağını oluşturmak ve bu uygulamayı yaygınlaştırmak

6-) Yükseköğretimde Avrupa boyutunu geliştirmek

 

Türkiye’nin Bologna Süreci’ne Katılımı Ne Zaman ve Nasıl Olmuştur?

 

Türkiye Bologna Süreci’ni izlemek ve gelecek yıllar için öncelikli hedefler belirlemek üzere 2001 yılında, Prag toplantısıyla, sürece katılmıştır. Toplam 32 ülkenin katılımıyla gerçekleştirilen Prag toplantısında Bologna Süreci’ne üç yeni hedef daha eklenmiştir. Bunlar;

1-) Yaşam boyu öğrenimin teşvik edilmesi

2-) Öğrencilerin ve yükseköğretim kurumlarının sürece aktif katılımının sağlanması

3-) Avrupa Yükseköğretim Alanı'nın cazip hale getirilmesidir.

 

Bologna Süreci’nde Hedeflerin Tarihsel Gelişimi Nasıldır?

 

Tarihsel süreç içerisinde Bologna Süreci kapsamı sürekli genişlemiş ve yeni hedefler tartışmaya açılmıştır.  Bunlar sırasıyla ve özet olarak şöyledir;

-Avrupa Araştırma Alanı ile Avrupa Yükseköğretim Alanı arasında bir sinerji kurmak

-Yükseköğretim diploma ve/veya dereceleri ve öğrenim sürelerinin tanınması

-Bologna Süreci’nin sosyal boyutunu güçlendirmek

-Doktora programları da dâhil olmak üzere ortak yükseköğretim programları

-Yükseköğretimde esnek öğrenim yolları yaratmak

-Ulusal yeterlikler çerçeveleri uygulamalarını geliştirmek

 

Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) Nedir?

 

Bologna Süreci genel itibariyle yükseköğretimdeki temel çerçeveleri sunmaktadır. Yukarıda da görüleceği üzere söz konusu süreci oluşturan hedeflerin en sonunda “ulusal yeterlikler çerçeveleri uygulamaları” bulunmaktadır. Kısacası gerek Bologna Süreci kapsamında gerekse yerel özellikler nedeniyle Türkiye’de ilk olarak 2006 yılında “Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ)” oluşturulmuştur. Ulusal bazda oluşturulan TYYÇ, Bologna Süreci’nde de ifade edildiği gibi şeffaflık, tanınma ve hareketliliği arttırma amaçlarına sahiptir. Bu yönüyle TYYÇ’nin Bologna Süreci’ni desteklediği ya da geliştirmeye çalıştığı söylenebilir.

Diğer taraftan yükseköğretim alanında yeterlilik, bir yükseköğretim programını başarı ile bitirmiş olan bir kişinin neleri bilebileceği, neleri yapabileceği ve neler konusunda yetkin olacağını açıklamaktadır.

TYÇÇ yükseköğretim programlarındaki tüm yeterlilikleri ve kazanımları tanımlanabilir hale getirmeyi ve birbiriyle tutarlı olarak ilişkilendirilebilmesini hedeflemektedir.